Stocznie dostaną wsparcie

widok na Stocznię Szczecińską

Po ponad trzech latach starań władz regionu Komisja Europejska zgodziła się, by do zachodniopomorskiej branży okrętowej trafiło ok. 60 mln zł. Pieniądze będą pochodziły z RPOWZ 2014-2020. Nabór rusza 1 sierpnia.

W połowie stycznia 2018 r. Komisja Europejska notyfikowała program regionalnej pomocy inwestycyjnej dla małych i średnich przedsiębiorstw w sektorze stoczniowym w województwach zachodniopomorskim oraz pomorskim. W obu regionach branża budownictwa okrętowego – mimo że od lat stanowi ważny element ich ekosystemu gospodarczego – po raz pierwszy zyskała możliwość korzystania z Funduszy Europejskich udostępnianych poprzez programy regionalne z przeznaczeniem na inwestycje rozwojowe.

Regionalne specjalizacje  

Wprawdzie wyniki ekonomiczne firm okrętowych uległy pogorszeniu na przestrzeni ostatnich kilkudziesięciu lat, ale sektor ten ciągle stanowi o potencjale obu nadmorskich regionów. Widać nawet symptomy ożywienia – w latach 2012-2015 roczne przychody z działalności w sektorze stoczniowym wzrosły z 9,2 mld do 10,7 mld zł. Zwiększyła się też liczba firm (do ponad 5 tys.) i poprawiła ich rentowność (zestawienie poniżej).

Sektor stoczniowy w Polsce w latach 2012-2015: liczba przedsiębiorstw wzrosła z 4734 do 5179, średnie wynagrodzenie brutto dla osób zatrudnnionych wzrosło z 4591 do 5441, roczne nakłady inwestycyjne na środki trwałe wzrosły z 323 mln zł do 326 mln zł, procentowy roczny przyrost masy środków trwałych netto (po odjęciu zlikwidowanych) był w każdym roku dodatni i zmieniał sie w zakresie 3,7-7,3%, roczne przychody z działalności wzrosły z 9,2 mld do 10,7 mld zł, roczny wynik finansowy na działalności gospodarczej zwiększył sie z 473,1 mln do 650,6 mln zł, roczny zysk netto oscylował wokół 600 mln zł, a strata netto spadła ze 134 mln do 24 mln zł, roczny wskaźnik rentowności obrotu netto wzrósł z 4,4 do 5,4%, poziom aktywów obrotowych wzrósł z 4,2 mld do 5,8 mld zł. Źródło: Rocznik Statystyczny Gospodarki Morskiej liczba firm (do ponad 5 tys.) i poprawiła ich rentowność

Obecnie w sektorze budownictwa okrętowego działają głównie mikro-, małe i średnie przedsiębiorstwa (MŚP), których część powstała z wykorzystaniem potencjału upadłych dużych zakładów. Firmy te często zatrudniają byłych pracowników stoczni i elastycznie dostosowują się do zmieniających się warunków rynkowych.

W procesie przygotowania regionalnej strategii inteligentnych specjalizacji potwierdzono potencjał tego przemysłu. Na bazie regionalnych specjalizacji gospodarczych: działalności morskiej i logistyki oraz przemysł metalowo-maszynowy wyłoniono – jako jedną z ośmiu inteligentnych specjalizacji Pomorza Zachodniego – specjalizację: „wielkogabarytowe konstrukcje wodne i lądowe”, w której silnie reprezentowany jest sektor stoczniowy (PKD 30.11.Z – produkcja statków i konstrukcji pływających, PKD 30.12.Z – produkcja łodzi wycieczkowych i sportowych). Przemysł stoczniowy i firmy działające na jego rzecz obecne są również w innych specjalizacjach: „zaawansowane wyroby metalowe”, „produkty drzewno-meblarskie”, „produkty inżynierii chemicznej i materiałowej”, „multimodalny transport i logistyka” czy „produkty oparte na technologiach informacyjnych”. Znaczenie tego sektora dla gospodarki Pomorza Zachodniego stanowiło argument na rzecz podjęcia się wysiłku uzyskania zgody Komisji Europejskiej na objęcie budownictwa okrętowego odrębnym programem regionalnej pomocy inwestycyjnej.

Silne budownictwo okrętowe

– Branża okrętowa na Pomorzu Zachodnim to wiele małych i średnich przedsiębiorstw specjalizujących się nie tylko w produkcji statków, ale i specjalistycznych urządzeń czy konstrukcji. W końcu mają szansę sięgnąć po wsparcie z programu regionalnego. Chcemy zwiększyć ich potencjał, wzmocnić regionalną gospodarkę. To by się nie udało bez determinacji i szerokiej współpracy – mówi marszałek Olgierd Geblewicz, którego determinacja przysłużyła się uzyskaniu zgody Komisji Europejskiej na program pomocowy. Województwo zachodniopomorskie ze swojego programu regionalnego przeznaczyło na wzrost innowacyjności przemysłu okrętowego ok. 60 mln zł.

– Ponieważ takie wsparcie trafi do branży po raz pierwszy od 12 lat, musieliśmy przeprowadzić szczegółowe konsultacje w otwartej formule. Uczestniczyli w nich zarówno przedsiębiorcy, jak i samorząd gospodarczy reprezentowany przez Zachodniopomorski Klaster Morski. Chcieliśmy w ten sposób wysondować rzeczywiste potrzeby szeroko pojętego przemysłu okrętowego – wyjaśnia Rafał Zahorski, pełnomocnik marszałka ds. gospodarki morskiej.

Już w tym roku 40 mln zł z programu regionalnego zasili przedsięwzięcia dotyczące budownictwa okrętowego. O przeznaczeniu pozostałych 20 mln zł z RPOWZ urząd marszałkowski będzie dyskutował z branżą. Niewykluczone jest uruchomienie obok dotacji również instrumentów zwrotnych.

Nim ruszą dotacje 

Wsparcie dla sektora stoczniowego zostanie udostępnione w RPOWZ w ramach działania 1.5 Inwestycje przedsiębiorstw wspierające rozwój regionalnych specjalizacji oraz inteligentnych specjalizacji. Dofinansowaniem mają być objęte projekty typu 1 „Innowacyjne inwestycje przedsiębiorstw – sektor budownictwa okrętowego”. – Po przeprowadzeniu konsultacji została podjęta decyzja o rozszerzeniu wsparcia w konkursie także poza wąsko rozumianą produkcję okrętową (PKD 30.11.Z oraz 30.12.Z). Oczywiście, przedsiębiorstwa z tego sektora będą premiowane, jednak zostanie otwarty także dostęp dla firm bezpośrednio współpracujących z tą branżą – mówi Piotr Wolski z Wydziału Zarządzania Strategicznego UMWZ. Przyjęte w trakcie posiedzenia Komitetu Monitorującego RPOWZ 22-23 maja tego roku kryteria premiują także innowacyjność projektu, konkurencyjność przedsiębiorcy oraz kooperację w ramach branży.

Rafał Zahorski, pełnomocnik marszałka ds. gospodarki morskiej: Przemysł okrętowy to nie tylko budowa statków i łodzi, ale także współpracujący z branżą kooperanci i dostawcy specjalistycznych usług. Przykładowo można tu wymienić elektrykę, elektronikę i mechanikę okrętową, produkcję całego wyposażenia statków, w tym mebli czy oprogramowania. Pod uwagę trzeba brać także usługi specjalistyczne, jak zaawansowane wyginanie blach do konstrukcji poszycia dziobów i części rufowych statków. Dotarcie do wszystkich potencjalnie zainteresowanych jest niezwykle trudne ze względu na rozdrobnienie tej branży. Wielu mikro-, ale i małych przedsiębiorców nie ma swoich stron internetowych ani oficjalnych e-maili, dlatego w całym regionie organizowane będą spotkania informujące o konkursie i warunkach korzystania z dofinansowania. Oprócz dotacji w ramach działania 1.5 Inwestycje przedsiębiorstw wspierające rozwój regionalnych specjalizacji oraz inteligentnych specjalizacji firmy zyskają też dostęp do instrumentów zwrotnych, poręczeń, gwarancji i innych instrumentów wsparcia. Obecnie trwają konsultacje Zachodniopomorskiej Agencji Rozwoju Regionalnego i Funduszu Pomerania z branżą stoczniową, mające na celu stworzenie dodatkowych wyspecjalizowanych produktów finansowych wspierających właśnie ten sektor.

Konkurs dla MŚP z regionu 

Nabór wniosków rozpocznie się 1 sierpnia i zakończy 27 września 2018 r. Budżet konkursu wynosi 40 mln zł (w wypadku napływu wielu dobrych projektów może zostać zwiększony). Projekty muszą dotyczyć inwestycji początkowej, czyli nie mogą się ograniczać jedynie do odtworzenia potencjału produkcyjnego. Dofinansowaniu podlegają nakłady w rzeczowe aktywa trwałe lub wartości niematerialne i prawne, a także koszty prac przygotowawczych i usług doradczych (do wysokości maksymalnie 50% ich łącznej wartości). Poziom dofinansowania może sięgnąć 55% wydatków kwalifikowalnych na inwestycje w przypadku mikro- i małych przedsiębiorstw i 45% w przypadku firm średnich. Maksymalna wartość kosztów kwalifikowalnych, zgodnie z decyzją Komisji Europejskiej, wynosi 4 mln zł. Wartość projektu nie została ograniczona. Realizacja projektu musi się łączyć z wprowadzeniem innowacji produktowej lub procesowej. Z unowocześniającej się branży skorzysta całe otoczenie. Regionalne inteligentne specjalizacje to motory rozwoju dla całego regionu.

Jerzy Gontarz